تبلیغات
مطالعات ارتباطی - جامعه اطلاعاتی بعنوان جامعه فراصنعتی؟
 
مطالعات ارتباطی

«واژه جامعه اطلاعاتی و مفاهیم شبیه به آن یعنی عصر اطلاعات، جامعه ای را توصیف می کند که برای تولید انواع کالاها و خدمات وابستگی زیادی به کاربرد تکنولوژی اطلاعات وجود دارد. جامعه صنعتی برای افزایش کار بدنی انسانها به نیروی درونی موتورها نیازمند بود، اما جامعه اطلاعاتی برای افزایش کار ذهنی نیازمند تکنولوژی کامپیوتر است» (محسنی، 1380: 17).

توسعه روزافزون تکنولوژیهای کامپیوتری و ارتباطات راه دور و وابستگی بیش از پیش گروههای انسانی بویژه سازمانها به اطلاعات، شکل جدیدی از جامعه را در حوزه کار و مشاغل معرفی کرده؛ که از آن بعنوان جامعه فراصنعتی (Post Industrial Society) نام می برند. یکی از مهمترین اندیشمندان این حوزه دانیل بل است. وی جوامع را از لحاظ شیوه تولید به سه دوره تاریخی تقسیم بندی کرده است:

دوره تاریخی

ماقبل صنعتی

صنعتی

فرا صنعتی

محدوده زمانی

قرن هیجدهم

قرن نوزدهم

اواخر قرن بیستم به بعد

شیوه تولید و کار

کشاورزی واستخراجی

تولید کارخانه ای

فعالیتهای خدماتی

نوع نیروی بکارگرفته شده

نیروی عضلانی به منظورغلبه بر طبیعت

نیروی عقل و قدرت ماشین برای تولید انبوه

نیروی اطلاعات بمنظور رقابت بین افراد

«بل یکنوع نوع شناسی از جوامع گوناگون عرضه می کند که به وضعیت غالب اشتغال در هریک از مراحل وابسته است. از نظر او آن نوع کار که همگانی تر باشد به جنبه معرف آن جامعه خاص تبدیل می شود. در حالیکه در جوامع ماقبل صنعتی نیروی کشاورزی در همه جا به وفور یافت می شد در جوامع صنعتی کار در کارخانجات به هنجار تبدیل شد و در جوامع فراصنعتی این کار خدماتی است که حکمفرما می شود » (وبستر1383: 76). وی همچنین عامل اساسی در تغییر مشاغل از شکلی به شکل دیگر را افزایش بهره وری می داند که همان تولید بیشتر با هزینه کمتر است.

«در دوره ماقبل صنعتی همه مجبور بودند برای امرار معاش برروی زمین کار کنند. اما از آنجا که تغذیه کل جمعیت بدون کار همگانی برروی زمین امکان پذیر شد، این امکان بوجود آمد که بخشی از مردم از کار در مزارع فارغ شده و بتوانند کارهای دیگری انجام دهند، و در عین حال از تولید غذای کافی مطمئن باشند. بنابراین آنها برای تأمین نیروی کار مورد نیاز فزاینده کارخانجات به شهرها و بخشها رانده شدند در حالیکه غذای خود را از افزایش تولید در سراسر کشور تأمین می کردند. با توسعه این فرآیند ما عملاً به عصر صنعتی که کار در کارخانجات جنبه مسلط می یابد وارد می شویم (و) پیشرفتهای جامعه صنعتی نیز از طریق کاربرد بیشتر و بیشتر تکنیکهای مؤثر در کارخانجات به نوبه خود به حفظ افزایش بهره وری می انجامد. نیروی بخار نیاز به نیروی ماهیچه ای را کاهش و همزمان با آن بازدهی را افزایش می دهد. الکتریسیته به خط تولید انبوه اجازه ظهور می دهد. تاریخ صنعتی شدن می تواند از طریق جریان مؤثر مکانیزه شدن و خودکار شدن کار که افزایش چشمگیر بهره وری را تضمین کرد، نوشته شود. منطق شکست ناپذیر این است، بازدهی بیشتر از کارگران کمتر و کمتر. این بهره وری است که مازاد تولید بدست آمده از کارخانجات را افزایش می دهد تا هزینه فراهم شدن چیزهایی که در گذشته تجملاتی تلقی می شدند، تأمین شود، برای مثال: معلمان، بیمارستانها، تفریحات و حتی گذران تعطیلات. این درآمدهای بدست آمده از صنایع به نوبه خود فرصتهای استخدام در امور خدماتی، یعنی مشاغل مربوط به ارضای نیازهای جدید در جامعه را که به لطف وفور جامعه صنعتی سر برآورده و قابل تأمین هستند، بوجود می آورند؛ ثروت بیشتری که صنایع، از عهده ایجاد آن برمی آیند، و نیاز به کارگران کمتر که مدیون نوآوریهای تکنیکی است، خدمات قابل تأمین بیشتر و نیز کارگران افزونتر که از صنایع جدا شدند تا به استخدام امور خدماتی درآیند»(همان: 78-76).

حال فعالیتهای خدماتی چیست و انواع آن کدامند؟

فعالیتهای خدماتی عبارت از هر نوع فعالیت درجهت یاری رساندن و ارائه هرگونه امکانات به دیگران را خدمات می نامند. انواع فعالیتهای خدماتی را می توان به چهار دسته کلی تقسیم کرد که هرکدام دارای زیرمجموعه هایی است: 
« ·        خدمات توزیعی: - حمل و نقل  - ارتباطات  - عمده فروشی  - خرده فروشی
   ·    خدمات تولیدکنندگان: (به خدماتی اشاره می کند که از عوامل عمده در اقتصاد هستند.) - بانکداری  - بیمه  - مستغلات  - مهندسی  - حسابداری  - خدمات حقوق

          ·    خدمات اجتماعی: (در برگیرنده کل قلمرو فعالیتهای دولتی و همچنین مشاغلی است که به مصرف جمعی مربوط می شود.)

      - خدمات پزشکی و بهداشتی  - بیمارستان  - آموزش و پرورش  - خدمات رفاهی و مذهبی  - سازمانهای غیرانتفاعی  - خدمات پست

    ·    خدمات فردی:(خدماتی که به مصارف فردی ارتباط دارند.) - خدمات خانگی  - هتلها  - محلهای فروش اغذیه و نوشیدنی  - خدمات تعمیرات  - رختشوی خانه - آرایشگاهها و سالنهای زیبائی - تفریحات»(کاستلز،1380: 334). 

همانطور که پیش از این توضیح آن رفت، آنچه شرایط تغییر از یک مرحله به مرحله دیگر را فراهم کرد بهره وری بود، اما چه چیزی موتور محرکه این بهره وری است؛ بل این موضوع را تحت تأثیر "دانش نظری" می داند.

«در گذشته نوآوریها بوسیله آماتورهای با استعداد بوجود می آمد که در مقابله با یک مشکل عملی با استفاده از روشهای آزمون و خطا به جستجوی راه حل می پرداختند. بعنوان مثال نوآوری جرج استیفنسن در توسعه راه آهن بدین گونه بوجود آمد: او هنگامیکه عملاً با مشکل حمل و نقل زغال سنگ از منابع سرشار موجود در فاصله دور از رودخانه مواجه شده بود، قطار را اختراع کرد که می توانست با استفاده از نیروی بخار روی خطوط آهنی حرکت کند»(وبستر، 1380: 103).

در حالیکه «آنچه امروزه اساساً  نو است تدوین دانش نظری و محوریت آن برای نوآوری هم در دانش جدید و هم در خدمات و کالاهای اقتصادی است. (بعبارت دیگر) جامعه فراصنعتی همانند جامعه دانش است زیرا منابع تولید نوآوریها به گونه ای فزآینده از پژوهش و توسعه الهام می گیرند»(همان). و نوآوری بر مبنای اصول شناخته شده نظری است. مثلاً نطفه دانش کامپیوتر از مقاله علمی آلن تورینگ درباره اصول ریاضیات دودویی در سال 1937 ایجاد شد، یا سیاستهای اقتصادی دولتها تحت تأثیر یکسری اصول نظری است مثل اقتصاد کینزی، اقتصاد اسلامی وغیره.

بطور کلی هر آنچه که درباره جامعه فراصنعتی درباره آن بحث شد را میتوان در این سه مورد خلاصه کرد که:

  • «  سرچشمه بهره وری و رشد در تولید دانش نهفته است که از طریق پردازش اطلاعات، همه حوزه های فعالیت اقتصادی را در بر می گیرد.
  •     فعالیت اقتصادی از تولید کالا به خدمات گرایش می یابد. از میان رفتن مشاغل کشاورزی با کاهش برگشت ناپذیر کارهای تولیدی و جایگزینی آنها با مشاغل خدماتی دنبال خواهد شد، که در نهایت بخش عمده مشاغل را تشکیل خواهد داد. هر چه اقتصاد پیشرفته تر باشد، مشاغل و تولیدات آن بیشتر بر خدمات متمرکز خواهد شد.
  •   اقتصاد نوین اهمیت مشاغلی را که فعالیتهای آنها دارای بار اطلاعاتی و دانشی زیادی است افزایش می دهد. مشاغل مدیریتی، حرفه ای و فنی سریعتر از دیگر پستهای شغلی رشد می کنند و مر کز ساختار اجتماعی نوین را تشکیل می دهند»(کاستلز،1380: 252).

  نتیجه اینکه بحث کار و مشاغل در حوزه جامعه اطلاعاتی ما را به سوی حوزه جامعه شناسی توسعه می کشاند که در آن اندیشمندان در پی یافتن منطقی برای توجیح عوامل پیشرفت جوامع شان هستند با این امید که بتوانند جامعه شان را بعنوان الگویی برای پیشرفت سایر جوامع مطرح کنند، اما با توجه به اینکه این که اکثر نسخه های کلاسیک ارائه شده در این حوزه بدون توجه به شرایط اجتماعی و فرهنگی و ساختارهای جوامع پذیرنده بوده، شاید در آغاز راه منجر به ایجاد تغییراتی بوده اما غایت آن، با آنچه در ابتدا پیش بینی می شده بسیار متفاوت بوده است. با وجود این طرح اینگونه مباحث می تواند ما را در تفسیر شرایط مشابه یاری کند.


منابع:

v     محسنی منوچهر(1380) جامعه شناسی جامعه اطلاعاتی، چاپ اول، تهران، انتشارات دیدار.

 v     وبستر فرانک (1383) نظریه های جامعه اطلاعاتی، ترجمه: اسماعیل قدیمی، چاپ سوم، تهران، نشر قصیده سرا.

 v     کاستلز مانوئل (1380) عصر اطلاعات ظهور جامعه شبکه ای، ترجمه: احد علیقلیان و افشین خاکباز، تهران، نشر طرح نو.





نوع مطلب : جامعه اطلاعاتی، 
برچسب ها : جامعه اطلاعاتی، جامعه فراصنعتی، تکنولوژیهای اطلاعاتی، فناوریهای نوین،
لینک های مرتبط : ***،
سه شنبه 27 شهریور 1397 01:47 ب.ظ

Wow loads of useful facts.
cialis 20mg cialis 20 mg cost cialis alternative cialis reviews where cheapest cialis link for you cialis price enter site very cheap cialis prix de cialis we use it 50 mg cialis dose order generic cialis online
سه شنبه 13 شهریور 1397 02:47 ق.ظ

Thank you. I value it!
buy herbal viagra online viagra on prescription buying cheap viagra how to find viagra price of viagra sildenafil prices uk order viagra online usa where can i buy generic viagra buy viagra internet sildenafil prescription
دوشنبه 12 شهریور 1397 12:45 ق.ظ

Incredible loads of helpful advice.
i recommend cialis generico callus the best choice cialis woman what is cialis achat cialis en europe precios cialis peru generic cialis tadalafil cost of cialis per pill price cialis wal mart pharmacy cialis daily reviews
یکشنبه 11 شهریور 1397 11:55 ق.ظ

Thanks a lot. I like this.
cialis sans ordonnance generic cialis at the pharmacy cialis authentique suisse cialis generika buy cialis online legal cialis e hiv we recommend cialis info cialis generisches kanada cialis et insomni cialis online holland
سه شنبه 23 مرداد 1397 02:47 ق.ظ

You explained it wonderfully.
generic viagra pharmacy buy viagra tablets online online viagra without prescription viagra online usa best place to buy viagra where i can buy viagra buy discount viagra buy viagra online from canada viagra uk buy online viagra how to buy
یکشنبه 21 مرداد 1397 09:21 ب.ظ

Nicely put. With thanks!
only now cialis for sale in us cialis 5 effetti collaterali cialis 05 venta cialis en espaa dose size of cialis cialis generique 5 mg generic cialis at walmart cialis 10 doctissimo precios de cialis generico cialis cuantos mg hay
دوشنبه 8 مرداد 1397 03:23 ب.ظ
Very quickly this web page will be famous amid
all blogging and site-building users, due to it's pleasant articles
جمعه 8 تیر 1397 08:34 ق.ظ
I’m not tһat mucdh of a internet reader tߋ bе honest butt yοur sitess really nice, ҝeep itt սp!
Ӏ'll gⲟ ahead aand boommark уour website to cߋme bɑck dopwn tһe road.

Many thanks
یکشنبه 27 خرداد 1397 06:17 ب.ظ
Yoս сɑn definitеly see your enthusiasm ᴡithin the article you
writе. Tһe sector hopes f᧐r eѵen moire passionate writers suϲh as yοu whօ ɑren't afraid
tο sɑʏ hhow they believe. At alⅼ times go afteг your heart.
دوشنبه 7 خرداد 1397 01:52 ق.ظ

Kudos. I value it.
cialis canada on line cialis diario compra cialis for bph cialis kaufen cialis generico best generic drugs cialis canada discount drugs cialis cialis 5 mg effetti collateral non 5 mg cialis generici cialis side effects dangers
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 03:10 ق.ظ

This is nicely expressed. .
cialis 5 effetti collaterali generic for cialis cost of cialis per pill 200 cialis coupon cuanto cuesta cialis yaho ou acheter du cialis pas cher cialis flussig generic cialis at walmart ou trouver cialis sur le net where cheapest cialis
جمعه 7 اردیبهشت 1397 06:27 ب.ظ

You explained that effectively!
buying cialis in colombia cialis sicuro in linea can i take cialis and ecstasy 200 cialis coupon side effects of cialis generic cialis soft gels costo in farmacia cialis cialis generique 5 mg price cialis per pill cialis generic tadalafil buy
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 02:39 ق.ظ

Thank you. Fantastic information.
where can i buy viagra sildenafil generic uk online pharmacy viagra can u buy viagra online online viagra pharmacy viagra price of viagra tablets buying viagra online uk where buy viagra buy viagra brand online
شنبه 1 اردیبهشت 1397 08:16 ق.ظ
Hey would you mind letrting me know which web hoszt you're using?

I've loaded your bllg inn 3 completely different browssers and I must sayy thiks blo loads a lot faster
then most. Can yyou recommendd a good inrernet hodting provider at a
honest price? Cheers, I appreciate it!
جمعه 17 فروردین 1397 06:26 ب.ظ

Whoa many of terrific information!
dosagem ideal cialis cialis baratos compran uk acquisto online cialis viagra or cialis cialis tablets cilas cialis daily dose generic when can i take another cialis interactions for cialis cialis efficacit
جمعه 3 فروردین 1397 02:18 ب.ظ

You said it nicely..
click here to buy cialis comprar cialis 10 espa241a prix cialis once a da cialis sans ordonnance cialis professional from usa buy generic cialis enter site very cheap cialis does cialis cause gout the best choice cialis woman cialis 5mg prix
یکشنبه 27 اسفند 1396 09:24 ب.ظ

You suggested this very well!
sialis cialis 10 doctissimo only best offers cialis use tadalafil generic buying cialis overnight how to buy cialis online usa acheter cialis kamagra cialis 5 mg scheda tecnica cialis mit grapefruitsaft we choice cialis pfizer india
پنجشنبه 28 دی 1396 01:59 ق.ظ
Hmm هر کس دیگری با مشکلات موجود در تصاویر در بارگیری این وبلاگ مواجه است؟

من سعی میکنم بفهمم که آیا مشکلش در پایان من و یا در مورد آن است
وبلاگ. هر گونه بازخوردی قابل تقدیر است.
جمعه 17 آذر 1396 08:18 ب.ظ
Hi just wanted to give you a brief heads up and let you know a few of the pictures aren't loading correctly.
I'm not sure why but I think its a linking issue.
I've tried it in two different web browsers and both show
the same results.
جمعه 9 تیر 1396 09:33 ق.ظ
Whats up very cool web site!! Guy .. Excellent .. Wonderful ..
I will bookmark your site and take the feeds additionally?
I am happy to seek out a lot of useful info right here in the publish, we need
work out extra techniques in this regard, thank you for sharing.
. . . . .
چهارشنبه 7 تیر 1396 01:19 ب.ظ
Whats up very cool web site!! Man .. Beautiful ..
Amazing .. I will bookmark your web site and take the
feeds also? I am happy to search out so many helpful info here in the publish,
we'd like work out extra techniques on this regard, thank
you for sharing. . . . . .
پنجشنبه 21 اردیبهشت 1396 06:22 ق.ظ
First off I would like to say great blog! I had a quick question which I'd like
to ask if you do not mind. I was curious to know how you center yourself and clear your thoughts before writing.
I've had a hard time clearing my mind in getting my ideas out.

I truly do enjoy writing however it just seems
like the first 10 to 15 minutes tend to be wasted simply just
trying to figure out how to begin. Any suggestions or hints?
Kudos!
پنجشنبه 31 فروردین 1396 11:26 ق.ظ
always i used to read smaller articles which also clear their motive,
and that is also happening with this paragraph which I am reading now.
جمعه 22 آذر 1392 03:51 ب.ظ
یکشنبه 17 آذر 1392 08:29 ق.ظ
سلام استاد بهتون تبریك میگم وبلاگ جالب و آموزنده ای دارید
میثم خاکپورسلام
تشکر از بذل توجه شما
یکشنبه 17 آذر 1392 08:28 ق.ظ
سلام استاد بهتون تبریك میگم وبلاگ جالب و آموزنده ای دارید
میثم خاکپور
سلام
ممنون از توجهتون
یکشنبه 3 آذر 1392 11:46 ب.ظ
باسلام طیب الله
شنبه 11 آبان 1392 05:06 ب.ظ
سلام استاد واقعا عالی بود با تشکر فراوان از شما
میثم خاکپور
سلام
نظر لطف شماست، سپاسگزارم
سه شنبه 22 مرداد 1392 01:13 ب.ظ
سلام و عرض ادب
باتشکر از زحمات شمابرای مطالب مفید
میثم خاکپوربا سلام
سپاس از توجهتون
دوشنبه 21 مرداد 1392 01:29 ق.ظ
سلام*
عجب!!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :